تبلیغات
اطلاعات، خبر ، آگاهی - خانه ای که دیگر چراغ اش روشن نیست!+تصاویر

خانه ای که دیگر چراغ اش روشن نیست!+تصاویر

 

نوع مطلب :فرهنگی ،

نوشته شده توسط:لیلا آقاجانی

نگاهی به وضعیت خانه شهرداری که تبریز را متحول کرد

 
 

خانه ای که دیگر چراغ اش روشن نیست!+تصاویر

نصر نیوز: "میرزا رضا خان تربیت ، رئیس تاریخی بلدیه شهر تبریز به عللی که هنوز از آن بی اطلاع هستیم از کار کناره جسته و آقای حسن قلی خان جلیلی ( حاج ارفع الملک ) که در این رشته سابقه طولانی دارد به جای ایشان به ریاست بلدیه معین گردیده است ."

به گزارش نصر، این جملات ، بخشی از خبری است که در تاریخ 1309 شمسی در نشریه سهند چاپ تبریز که آن زمان مدیریت اش را  میرزا محمد غنی زاده سماعی بر عهده داشت منتشر شد و این شد آغاز فعالیت شهرداری که تبریز در دوران وی متحول شد.
حاج حسینقلی خان جلیلی (ارفع الملک)  به عنوان نهمین شهردار تبریز بین سال های 1299 تا 1297 هجری شمسی کلید دار تبریز بود و به اذعان بسیاری از اهل فن در دروان وی تبریز تحولی شگرف در ساختار شهری به خود دید، چنانکه هم اکنون نیز شاهد ماندگاری آن تلاش ها هستیم.
شاید اوج شهرت ارفع الملک به زمانی برگردد که با دیوارسازی مهران رود و بدون دریافت اعتبار از رضاخان توانست تبریز را از خطر سیل نجات دهد و یا شاید زمانی ، نامش آوازه عام و خاص شد  که اولین کشتارگاه مدرن تبریز را احداث کرد و یا شاید زمانی ارفع الملک شد که رسما روز های جمعه را تعطیل اعلام کرد ، و یا شاید ، ، هزاران شاید های دیگر....
ارفع الملک جلیلی فرزند کهن شهر تبریز ، در رده اشخاص نیکوکاری بود که بر اساس شایسته سالاری به عنوان شهردار انتخاب شد فعالیت های اجتماعی او ، یاری رسانی به نیازمندان ، تاسیس دارالمجانین در تبریز ، صدارت مجمع دارالتربیه ( محل تعلیم و تربیت اطفال یتیم و بی کس ) ، آثار درخشانی است که در کارنامه وی به یادگار مانده است.

ارفع الملک شخصیتی تاریخی داشت ، بی شک ، محل زندگی این بزرگ مرد تاریخ تبریز برای کسانی که هم اینک شاهد زیبایی های تاریخی تبریز در حوزه شهرسازی هستند جذابیت های فراوانی داشته باشد.
این خانه که روزگارانی نه چندان دور گذر گاه چهره های برجسته تاریخ و اهل فرهنگ و دانش بود امروز به ویرانه ای بدل شده است که از آن فقط سر دری زیبا مانده است و درختانی که از حیاط این خانه سر به فلک کشیده اند.
بی شک خاطراتی در کنج این خانه نهفته است، که شاید برای آنانکه مشتاق دیدن چنین فضاهایی هستند، جذاب باشد.
خانه ارفع الملک قدمتی تاریخی دارد می شود از سر در زیبای این خانه پی به قدمت آن برد، اما هنوز برای هیچ کدام از دوستداران فرهنگ و اهل قلم ، قدمت تاریخی خانه ، مساحت و زیربنا ، مصالح به کار رفته شده و خاطرات نهفته در کنج خانه ، تصمیماتی که گرفته شد و ... مبهم است.

ارفع الملک را مردم تبریز تنها با عنوان نخستین شهردار تاثیر گذار تبریز می شناسند. اهل تبریز باشید و خانه ارفع الملک را نشناسید بسی جای حیرت دارد . برای جمع آوری اطلاعات خانه  ارفع الملک سراغ یکی از کارشناسان میراث فرهنگی استان می رویم . اما او و همکارانش آدرس خانه ارفع الملک را از خبرنگار نصر نیوز  جویا می شوند.
آیا خانه نخستین شهردار تاثیر گذار تبریز جزو آثار تاریخی است ؟ این سوالی است که کسی جز مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی نمی تواند پاسخ دهد.
تراب محمدی خانه ارفع الملک را جزو آثار تاریخی استان معرفی می کند و می گوید : تنها سردرب این خانه ثبت ملی شده و داخل خانه جزو آثار تاریخی محسوب نمی شود

سردر و بدنه ‌ضلع غربی خانه ارفع الملک مربوط به دوره پهلوی است و در تبریز، خیابان شهید بهشتی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ با شماره ثبت ۶۲۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
به گفته تراب محمدی ، اگر شهرداری تمایل به خرید خانه داشته باشد این خانه قدیمی و  تاریخی توسط میراث فرهنگی قابلیت مرمت و باز سازی دارد تا دوستداران فرهنگ و هنر از آن بازدید کنند.
وی در این راستا می گوید : خانه های قدیمی در جذب گردشگران نقش بسزایی ایفا می کنند و هر ساله تعدادی از این خانه ها شناسایی می شود تا کار مرمت و بازسازی صورت گیرد، متاسفانه در تبریز 30 الی 40 خانه قدیمی وجود دارند که قدمت آنها شناسایی شده اما به دلیل برخی موارد ، میراث فرهنگی نمی تواند تحت تملک خود دربیاورد.
محمدی مرمت و احیای سه خانه تاریخی را جزو برنامه های سال 90 عنوان کرد در حالی که متاسفانه در بین این خانه ها باز نامی از خانه ارفع الملک دیده نمی شود.
محمدی از اینکه تنها سردرب این خانه جزو آثار تاریخی شناخته شده است اظهار ناراحتی می کند و می گوید: متاسفانه در استان کمتر به بخش معماری اسلامی توجه می شود  در حالی که اکثر گردشگران  استان مشتاق دیدن نمونه های معماری اسلامی هستند.

برای جمع آوری اطلاعات بیشتر سراغ کسی می رویم که شرح حال می نویسد. او شرح حال نویس است و اطلاعی از خانه  اولین شهردار تبریز ندارد. پس ناگزیر سراغ اداره ثبت و اسناد استان آذربایجان شرقی می رویم اما آنها نیز بدون داشتن شماره پلاک خانه و طی کردن مراحل قانونی ، از دادن اطلاعات معذور هستند.

 پس خبرنگار نصر چاره ای ندارد راهی خانه ای شود که خوب می داند صاحب خانه در را به رویش نخواهد گشود. از تک تک همسایه ها در مورد صاحب خانه پرس و جو می کنیم آنهایی که تازه نقل مکان کرده اند می گویند : خانه ای قدیمی متروکه است که صاحب خانه را نه دیده اند و نه می شناسند . آنهایی که جزو قدیم ترین ساکنان محله جلیلی هستند تنها می دانند که اینجا خانه  نخستین شهردار تبریز بود.

قصاب محله یکی از قدیمی ترین ساکنین محله جلیلی است که امروز تحت عنوان کوچه پاسداشت شهرت یافته است، می گوید: به غیر از من کس دیگری اطلاعت بیشتری از این خانه نداد

او می گوید : اینجا خانه حسینقلی خان جلیلی معروف به ارفع الملک است که بعد از فروش این خانه توسط خانوداه  ارفع الملک، تاکنون سه صاحب خانه عوض کرده است.
وی می گوید: زمانی که صاحب خانه قبلی این خانه را به صاحب کنونی که شخص میاندو آبی است می فروخت از داخل خانه دیدن کردم حیاط خانه ، باغچه بزرگ و درختان سر به فلک کشیده و سنگ کاری های داخل خانه هیچ وقت از ذهنم پاک نخواهد شد .
این کاسب محل،  آنچنان با جذابیت از داخل خانه سخن برزبان می راند که انسان وسوسه می شود شبانه وارد آن خانه شده تا آنچه را که شنیده با چشم ببیند.
وی در ارتباط با مساحت و زیربنای خانه می گوید : مساحت این خانه را دقیق نمی دانم. تنها این را می توانم بگویم که این خانه به صورت تکه تکه فروخته شده است بخشی از این خانه تبدیل به بانک شده ،بخشی به مدرسه و بخشی به ، مغازه تبدیل شده و هم اکنون از این خانه فقط یک هزار و 50 متر باقی است متاسفانه نمی شود از داخل خانه دیدن کرد این خانه مانند خانه های دیگر نیست که در ساعت مشخصی درب خود را به روی علافه مندان باز کند تا زیبایی ها و خدمات ارزنده ای که توسط صاحبخانه انجام گرفته معرض دید قرار گیرد

هاله جلیلی /نوه ارفع الملک

هاله جلیلی نوه ارفع المک نیز در باره پدربزگش می گوید : ایشان در تبریز چشم به جهان گشوده و به علت بیماری در سال 1318 شمسی در گذشت و برحسب وصیتش در کربلا دفن شده است.
هاله می گوید: او به غیر از شهردار بودن یکی از مالکان بزرگ تبریز بود و با وجود امکانات کم با روشنفکری و با همت مردم غیور آذربایجان توانست خدمات ارزنده ای انجام دهد و اکنون با گذشت سال ها از آن ایام ، شاهد خدمات ارزنده وی هستیم.
امیدواریم سازمان میراث فرهنگی با همکاری شهرداری تبریز این خانه را جزو آثار تاریخی استان ثبت کند تا دوباره نام ارفع الملک و خدمات ارزنده ای که از خود به یادگار مانده بر زبان ها جاری شود.
این گزارش تنها مقدمه ای است بر یاد آوری این موضوع که در شهر اولین ها ، اولین شهردار تبریز ، خانه ای دارد که روزگار خوشی ندارد.

آدرس خانه ارفع الملک: تبریز - خیابان شهید بهشتی - نبش کوچه میرزا رضا





همه دیوانه خطابم می کنند یکشنبه 9 مهر 1391
کوتاهی دولت در قبال تعهدات خود به صنایع جمعه 30 تیر 1391
بی مهری های صندوق مهر با کار آفذینان زن استان یکشنبه 25 تیر 1391
خداحافظی یک هفته ای مطبوعات از کیوسک های تبریز یکشنبه 31 اردیبهشت 1391
اتوبوس حامل هنرمندان و خبرنگاران تبریز دچار سانحه شد دوشنبه 18 اردیبهشت 1391
متین کودکی که نامش جهانی شد سه شنبه 5 اردیبهشت 1391
ما هم حق زندگی داریم یکشنبه 3 اردیبهشت 1391
گزارشی از نیم میلیون حاشیه نشین در تبریز سه شنبه 29 فروردین 1391
سالمندان تبریز برای دریافت کارت منزلت ثبت نام کنند دوشنبه 21 فروردین 1391
جزئیات مرگ مشکوک نخبه علمی در خانه اش دوشنبه 21 فروردین 1391
فراهم شدن امکان پرداخت غیر حضوری قبوض آب با تلفن 1808 دوشنبه 21 فروردین 1391
با زبان مردم حرف می زنیم شنبه 12 فروردین 1391
نوروز غنی و فقیر نمی شناسد شنبه 27 اسفند 1390
ترجیح می دهم جوانان کاندیدا شوند پنجشنبه 27 بهمن 1390
لیست قطعی جبهه متحد اصول گرایان آذربایجان شرقی در تبریز و 7 شهرستان آذربایجان شرقی سه شنبه 25 بهمن 1390
لیست آخرین پستها